Phim "The Matrix" quả là một phim hay,
không chỉ bởi diễn viên, bởi kỹ xảo hình ảnh âm thanh, mà còn bởi nội
dung mang tính triết học kinh điển và gần gũi với các lập trình viên
của nó, chỉ có điều là với người xem lướt qua lần đầu và vốn tiếng Anh
có hạn thì chẳng dễ hiểu chút nào. Dưới đây tôi xin mạo muội trình bày
cái hiểu của mình về "The Matrix" sau khi đã nghiền ngẫm xem đi xem
lại, hi hi. Mặt khác, có thể phần bình giải bộ phim quá nặng nề, các
anh chị không có nhiều thời gian có thể xem từ phần tóm lại đến hết:
0. Trước hết, xin đưa ra trước một số cụm từ được dùng phổ biến: - Đơn vị người: một cá thể người, cũng có thể hiểu là 1 PC.
- Hệ Điều Hành (HDH) Ma Trận: một chương trình không lộ, điều khiển
toàn bộ ma trận, trung gian nhận và trao các mesage tương tác, tạo ra
nền mô phỏng của thế giới
- HDH Thật: HDH của mọi người, hay chính là suy nghĩ thực sự chủ quan của người đó.
- HDH Ảo: HDH do Ma Trận cài vào mọi người, cướp quyền điều khiển của HDH Thật, để xây dựng tương tác digital
- HDH Ảo Riêng: HDH do người xây dựng và tự cài đặt, cũng có khả năng tương tác digital với mạng Ma Trận.
1. Con người: Con người do Thượng Đế sinh ra (nếu có ai phản biện thì xin mời đọc mục
2). Mỗi người được sinh ra trong một quả trứng. Và một đơn vị người có
cấu tạo bao gồm phần thân thể body giống như là hardware và phần suy
nghĩ, tôi tạm gọi là HDH Thật giống như software điều khiển và quản lý
body trong thế giới thật. Lấy ví dụ, người A bắn người B thì HDH Thật
của A điều khiển tay A bắn vào B, body của B sẽ chịu tác dụng trực tiếp
của viên đạn, bị trúng đạn và B chết vì body bị phá hủy.
Tương tự, tất cả cá đối tượng còn lại như đất đá, cây cối, động vật.
2. Ma Trận: Song đồng thời với việc sinh ra con người, Thượng Đế còn sinh ra Ma
Trận (hoặc giả là có một thế lực đen tối sinh ra Ma Trận). Ma Trận là
gì ? Ma Trận là một không gian điều khiển gần giống như mạng Internet,
có một HDH Ma Trận quản lý toàn bộ Ma Trận và thế giới này.
Như thế nào ? Ngay từ khi một đơn vị người được Thượng Đế sinh ra,
admin của Ma Trận lập tức nối mạng đơn vị đó vào Ma Trận. HDH Ma Trận
cài vào đơn vị người một HDH Ảo, chiếm toàn bộ quyền điều khiển của HDH
Thật của đơn vị ngờ uời. Từ đó, mọi tương tác giữa các đơn vị người chỉ
thông qua HDH Ảo mà tương tác theo phương thức digital trên không gian
điều khiển. Nghĩa là khi A bắn B, HDH Ảo của A gửi đi message "bắn B"
đến HDH Ma Trận, lập tức một message "đạn do A bắn" được HDH Ma Trận
gửi đến HDH Ảo của B, B có cảm giác là viên đạn A bay bay đến mình như
thật. Sau đó HDH Ảo của B xác định qua các mesage xem viên đạn có tính
năng gì, từ đó suy đoán xem sẽ bị trúng đạn ở đâu (đây chỉ hoàn toàn là
mô phỏng như trong một game dạng simulation). Song khác với game ở chỗ
khi HDH Ảo xác định được phần nào "bị thương", nó lập tức disable body
ở phần ấy, kết quả là body của B bị thương thật. So sánh một cách khập
khiễng với việc máy tính A gửi một web mail cho máy tính B, thực chất
mỗi tương tác gửi, nhận, đọc, xoá, .. diễn ra ở server nhưng chúng ta
cứ nghĩ rằng đó là tại chính máy chúng ta, của riêng chúng ta, tuy các
tương tác là digital nhưng ta lại có thể in ra bức thư đó thành dạng
vật chất thực sự. Chú ý là chính các admin của Ma Trận không phải là
người viết ra HDH Ma Trận, mà chỉ là các đối tượng bình thường (chúng
không phải là các đơn vị người), nhưng HDH Thật của bọn chúng ra lệnh
cho bọn chúng điều khiển toàn bộ việc bắt con người, nối mạng, nạp HDH
Ảo và bảo vệ sự tồn tại của Ma Trận.
Vậy chúng ta là ai, chúng ta đang ở đâu ? Chúng ta chính là các body bị
HDH Ảo chi phối. Thế giới này là thực ư ? Không đâu, đó chỉ là sự mô
phỏng các tương tác một cách hoàn thiện. Nếu như cơ thể chúng ta là một
cái PC thì chúng ta đang chỉ là cảm nhận một thế giới ảo qua chương
trình Internet Explorer, tương tác với nhau trên Internet. Vậy hãy nói
cho tôi biết Internet là gì. Bạn thấy mọi thứ ở đó nhưng thực ra tất cả
chỉ là những con số không có thực, cất trú ở các server, nối với nhau
và nối với bạn bằng một hệ thống không lộ các loại network cable,
telephone cable. Chúng ta hoàn toàn không nhìn thấy, nghe thấy, cầm
thấy mọi thứ xung quanh chúng ta, cũng giống như cái PC vậy. Bạn có tin
được không ? Cái này tùy vào bạn, nhưng rõ ràng là khó mà phản bác
được. Tại vì bạn đang nhìn thấy cái gì ? Cái màn hình vi tính ư ? Không
phải. Bạn đang nhìn thấy cái luồng xung thần kinh thị giác nói về cái
màn hình vi tính. Điều gì xảy ra nếu như các luồng xung thần kinh đó,
rồi một sự điều khiển nào đó, lại nói với bạn về một bãi biển chói
chang với các cô gái quyền rũ ? Vậy là tất cả các cảm giác của bạn, chỉ
ở trong trạng thái cơ bản mới nói thật cho bạn biết rằng xung quanh bạn
có gì. Còn trong các trường hợp khác như giấc mơ chẳng hạn thì hoàn
toàn ngược lại. Nếu bạn cho rằng "nó là cái màn hình vi tính vì tôi
không chỉ nhìn được mà còn sờ được" thì bạn vẫn nhầm đấy. Vì khi bạn
đưa tay tới nó, thế lực kia lại phát ra một luồng xung thần kinh ở tay
bạn thì sao ? Cũng giống như ở trong một giấc mơ, bạn cũng sờ được hết
thảy mọ thứ, và không tài nào nghĩ rằng mình đang mơ. Tóm lại thì bạn
khó mà chứng minh được thế giới cầm thấy là thực tế xung quanh bạn. Ý
tưởng này khá gần gũi với triết học duy tâm của Platon nhưng lại gắn bó
chặt chẽ và khoa học với ngờ uồn gốc của cảm giác, v. v... vì thế không
thể nói nó là phi lý được.
Nói riêng cho ai không tin "Thượng đế sáng tạo ra loài người": bạn
không tin nhưng không thể phản bác được. Có thể nói thế này, bạn đang
sống trong một thế giới điều khiển, bạn là một object của class human
thừa kế (inherited) từ một class căn bản là matter. Một trong những
luật, thực chất là một function member của matter là định luật vạn vật
hấp dẫn của Newton - chẳng hạn như thế. Nghĩa là khi bạn nhận được là
message bạn đang ở trên "cao", function này tự động điều khiển bạn rơi
xuống với gia tốc g. Tất cả chỉ là các message và function phản ứng lại
message, vậy mà bạn cứ tưởng là có một định luật như thế ở thế giới
thực. So sánh thế này, khi một cửa sổ windows đang bị minimized nhận
được thông điệp RightMouseButtonClicked, nó lập tức được maximized, đó
là do có hàm maximized đón nhận sẵn thông điệp chứ đâu phải là một qui
luật tất yếu của thế giới này. Như vậy bạn làm sao biết được có Thượng
đế hay không khi mà chính các qui luật vật lý điều khiển thế giới của
bạn lại được lập trình.
3. Virus Một điều thú vị là trong Ma Trận có tồn tại các virus, đó có thể là các
đoạn mã thông tin có trình độ AI (trí tuệ nhân tạo) phát triển đột
biến. Một virus có thể dễ dàng xác định được địa chỉ của một đơn vị
người, dễ dàng chui vào đơn vị đó, thay thế HDH Ảo của người đó bằng
HDH Ảo của chính nó. Sự thay thế diễn ra được là vì virus biết rõ khoá
bảo mật của HDH Ảo. Kết quả là virus chiếm lấy body của người đó, nhưng
lại tương tác với Ma Trận bằng mã lệnh của virus. Vì thế các HDH Ảo còn
lại trong Ma Trận không còn nhìn thấy HDH Ảo cũ của đơn vị người nữa,
mà đã là HDH Ảo của virus.
Virus ở đây chính là 3 nhân viên FBI. Bọn chúng có quyền nhập vào bất
kỳ một người nào, biến hình dạng của họ trở thành hình dạng của bọn
chúng. Nhớ rằng biến hình được là vì đó là không gian điều khiển. Đúng
hơn thì đó không phải là hình dạng mà là các properties của HDH Ảo mà
thôi. Khi chúng bị bắn thì HDH Ảo của chúng sẽ disable bộ phận bị
thương của body người, và body sẽ bị thương thật. Ngay sau đó, virus
thoát ra khỏi đơn vị người để cho HDH Ảo của đơn vị đó cay đắng thấy
body bị disabled (để lại xác của người bị chúng nhập vào), còn virus
tìm đến đơn vị người khác. Virus chỉ là các đoạn mã, chúng không bao
giờ có PC hay body riêng của chúng. Mặc dù vậy, có một con virus tin
rằng nó cũng có một PC của mình, và tìm cách trở về với PC của nó đế
thoát khỏi Ma Trận.
[b]4. Thoát ra khỏi Ma Trận:[/b]
Thuyền trưởng là một đơn vị người mà HDH Ảo phát triển mức độ AI rất
cao, vượt qua khả năng dự kiến của HDH Ma Trận, đó là sự nhận thức rằng
các cảm giác của mình là cảm giác digital ảo. Khi xác định được như
thế, HDH Ảo của thuyền trưởng có khả năng điều khiển được body thật
(chứ không chỉ có mỗi 2 quyền là tương tác trên mạng và disable bộ phận
bị thương). Kết quả là body thuyền trưởng phá vỏ bọc trứng để chui ra.
Ngay lập tức, admin của Ma Trận đến. "Không được phép thay đổi Ma
Trận", bọn chúng gỡ bỏ hết các cable mạng và power supply của thuyền
trưởng, và vứt bỏ thuyền trưởng. Nếu là người bình thường, thì khi có
thể mất hết năng lượng và HDH Thật, lần đầu tiên lấy lại đuợc quyền
điều khiển (do cable mạng bị gõ bỏ), hay còn non nớt, đơn vị đó sẽ
chết. Nhưng thuyền trưởng không chết. Ông đã học được cách tự nạp năng
lượng cho mình, tìm được một con tàu để tồn tại, và căm phẫn khi thấy
các admin cùng với Ma Trận kia điều khiển toàn bộ các đơn vị PC. Ông
muốn cứu chúng.